Które banki proponują ugody w sprawie kredytów frankowych?

O tym, że w latach ’90 XX wieku i na początku XXI wieku wiele osób w Polsce zdecydowało się na wzięcie kredytu hipotecznego w szwajcarskiej walucie, powszechnie wiadomo. Z czasem okazało się, że mimo regularnego spłacania rat, w wyniku zmian kursu walutowego zobowiązania kredytobiorców wzrosły o kilkadziesiąt procent i mieli oni coraz większy problem ze spłatą swoich zobowiązań. Teraz sprawy te trafiają do sądów, a banki szukają sposobu na wyjście z tej trudnej sytuacji.

• Umowy walutowe — geneza i skutki problemu
• Instytucje oferujące ugody frankowiczom
• Perspektywa prawników na temat ugód

Umowy walutowe — geneza i skutki problemu

Skala problemu kredytów udzielanych we frankach jest naprawdę duża. Według niektórych obliczeń liczbę umów kredytowych tego typu w Polsce szacowano na 1 milion, co stanowi znaczącą część portfela kredytów mieszkaniowych w kraju. Dlatego też problem ten był wielokrotnie nagłaśniany w mediach, w jego rozwiązanie angażował się rząd, a przełomowym momentem było wydanie wyroku przez TSUE.

Zastrzeżeń wobec stosowanych przez banki praktyk jest bardzo wiele. Jednym z głównych zarzutów było wykorzystywanie aneksów do umów w celu modyfikacji pierwotnie zapisanych warunków, które zawierały klauzule abuzywne. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że działanie to jest nieuczciwe, a warunki umowy nie mogą być uchylane aneksem, jeżeli konsument nie został w pełni poinformowany o jego celach oraz konsekwencjach prawnych i finansowych. W praktyce oznaczało to, że banki nie miały prawa jednostronnie zmieniać warunków spłaty poprzez wprowadzanie zmian w dokumentach podpisywanych przez kredytobiorców pod presją utrzymania finansowania.

Po tym wydarzeniu do sądów zaczęło zgłaszać się coraz więcej frankowiczów, którzy zawarli wadliwe umowy z bankami i chcą odzyskać swoje pieniądze. W związku z tym, że w większości przypadków sądy przyznawały rację klientom banków, instytucje finansowe zaczęły rozważać zawieranie ugód ze swoimi klientami. Informacje dotyczące tego typu propozycji ze strony banków pojawiają się często na stronach kancelarii prawniczych, które specjalizują się w tego rodzaju sprawach. Jednocześnie część kredytobiorców zaczęła otrzymywać bezpośrednie propozycje ugodowe drogą elektroniczną lub listowną, co świadczy o nasileniu działań banków zmierzających do uniknięcia kolejnych niekorzystnych orzeczeń.

Instytucje oferujące ugody frankowiczom

Wśród banków, które proponują już swoim klientom ugody, można wymienić PKO BP, ING oraz Millennium. Bank PKO BP deklaruje, że prowadzi mediacje i do każdego klienta podchodzi indywidualnie, uwzględniając specyfikę jego sytuacji finansowej oraz historię spłat. Z aktualnych doniesień wynika, że kolejnym bankiem, który przygotowuje się do wykonania takiego kroku, jest mBank SA.

Ugody proponowane przez PKO BP zakładają, że kredyty frankowe będą przeliczane tak, jakby od początku były kredytami złotówkowymi. Oznacza to przekształcenie całej historii kredytu z zastosowaniem stawki WIBOR zamiast LIBOR CHF oraz kursu złotego zamiast franka szwajcarskiego. Z kolei Bank Millennium S.A. stosuje odmienne podejście – przelicza jedynie aktualne zadłużenie, czyli kapitał pozostający jeszcze do spłaty, nie dokonując retrospektywnego przekształcenia całej umowy. W praktyce różnica ta może oznaczać dla kredytobiorcy nawet kilkaset tysięcy złotych, ponieważ w pierwszym modelu uwzględnia się całą historię spłat, w drugim zaś tylko stan obecny.

Różnice w modelach ugód pomiędzy poszczególnymi instytucjami są znaczące. Niektóre banki oferują zwrot części rat wcześniej zapłaconych, inne proponują umorzenie części zadłużenia lub wydłużenie okresu spłaty. ING Bank Śląski wprowadził z kolei model hybrydowy, w którym część nadpłat zostaje zwrócona klientowi, a pozostała część jest kompensowana poprzez redukcję kapitału pozostałego do spłaty. Powstaje zatem pytanie, czy warto godzić się na ugody proponowane przez banki, zwłaszcza że szczegóły konkretnych propozycji mogą się znacząco różnić nawet w ramach jednej instytucji.

Porównanie modeli ugodowych głównych banków

Perspektywa prawników na temat ugód

Nie trudno się domyślić, że proponowane przez banki ugody nie są ruchem wywołanym ich dobroduszną postawą, a sytuacją, która je do tego zmusiła. W sądowych bataliach, które zazwyczaj wygrywają klienci banków, instytucje te tracą zbyt wiele – zarówno pod względem finansowym, jak i wizerunkowym. Dlatego przygotowały propozycje, dzięki którym zmniejszą swoje straty, a kredytobiorcy mogą uniknąć stresu związanego z całym procesem. Warto jednak zauważyć, że banki bardzo precyzyjnie kalkulują warunki ugód, tak aby minimalizować swoje koszty przy jednoczesnym stworzeniu pozorów korzystnej oferty dla klienta.

Należy jednak zwrócić uwagę na to, że prawnicy specjalizujący się w sprawach kredytów frankowych, którzy mają doświadczenie w prowadzeniu spraw frankowiczów, jednoznacznie twierdzą, iż ugody te są niekorzystne dla klientów. Decydując się na wytoczenie procesu, mogą oni zyskać o wiele więcej – zarówno w postaci zwrotu nadpłaconych rat, jak i całkowitego unieważnienia umowy kredytowej. Ponadto wyroki sądowe są orzeczeniami wykonalnymi, co oznacza możliwość faktycznej egzekucji należności, podczas gdy ugoda wiąże się z zrzeczeniem dalszych roszczeń, które w przyszłości mogą zyskać na wartości w obliczu zmian w orzecznictwie.

W przypadku unieważnienia umowy kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu kapitału, który faktycznie otrzymał od banku, jednak bez odsetek i marż walutowych. Bank z kolei musi zwrócić wszystkie wpłacone przez klienta raty. W wielu przypadkach różnica między tymi kwotami jest na tyle znacząca, że frankowicz może liczyć na zwrot setek tysięcy złotych. Ugody bankowe natomiast oferują zazwyczaj znacznie skromniejsze korzyści finansowe. Dodatkowo po zawarciu ugody klient traci możliwość dochodzenia dalszych roszczeń w przyszłości, co przy dynamicznie zmieniającym się orzecznictwie może okazać się decyzją pochopną i nieodwracalną.

Konsekwencje prawne zawarcia ugody z bankiem

• Utrata możliwości wniesienia powództwa o unieważnienie umowy kredytowej w przyszłości
• Zrzeczenie się roszczeń wynikających z abuzywności klauzul umownych
• Brak możliwości skorzystania z korzystniejszych wyroków wydanych w późniejszym okresie
• Akceptacja warunków ustalonych jednostronnie przez bank bez pełnego sprawdzenia ich zgodności z wyrokami sądowymi
• Ograniczenie prawa do pełnego zwrotu nadpłaconych rat i odsetek naliczonych w sposób nieuczciwy