Radca prawny, prawnik, adwokat – do kogo po poradę prawną?

Nomenklatura prawnicza wielu z nas przysparza trudności. Dość często nie wiemy, do kogo możemy się udać, mając problemy. Czy najlepszym rozwiązaniem będzie prawnik, adwokat, a może radca prawny? Sprawdź koniecznie do kogo udać się po pomoc!

• Prawnik — pojęcie ogólne
• Jakie są uprawnienia adwokata oraz radcy prawnego?
• Różnice pomiędzy adwokatem i radcą prawnym

Prawnik — pojęcie ogólne

Prawnik jest określeniem bardzo ogólnym, obejmującym wszystkie zawody związane z praktyką prawniczą. W celu zdobycia tego zawodu konieczne jest ukończenie trwającego 5 lat kierunku Prawo (lub pokrewnego) na uczelni wyższej oraz odbycie 3-letniej aplikacji, która poprzedzona jest egzaminem wstępnym. Po ukończeniu studiów przyszli prawnicy mogą zdecydować się na aplikację radcowską umożliwiającą późniejsze wykonywanie zawodu radcy prawnego albo adwokacką, by stać się adwokatem. Każda z tych ścieżek wymaga zdania odpowiedniego egzamu końcowego oraz wpisu na listę prowadzoną przez właściwą izbę.

Dodatkowo mianem prawników określani są także:

• notariusze
• komornicy
• kuratorzy sądowi
• rzecznicy patentowi
• sędziowie
• prokuratorzy

W związku z wieloma zawodami uważanymi za prawnicze stosunkowo trudno określić jest zadania ciążące na prawniku. Wynika to z odmiennej specyfikacji każdego z zawodów oraz z różnorodności sfer prawa, w jakich działają. Do zakresu ich obowiązków może należeć:

• obsługa prawna postępowań przed sądami i organami administracyjnymi
• uczestnictwo w negocjacjach oraz mediacjach
• sporządzanie i wydawanie opinii prawnych
• przygotowanie pism procesowych oraz dokumentów umownych
• doradztwo prawne w bieżących sprawach klientów
• wprowadzanie zmian w KRS oraz reprezentowanie podmiotów w sprawach rejestrowych

Poniżej znajdziesz szczegółowe informacje dotyczące uprawnień adwokata oraz radcy prawnego, które pozwolą Ci lepiej zrozumieć ich rolę w systemie pomocy prawnej.

Uprawnienia adwokata oraz radcy prawnego

Na początku rozważań związanych z kompetencjami adwokata oraz radcy prawnego, warto zaznaczyć, że na całym świecie zawody te uważane są za tożsame i funkcjonują pod wspólną nazwą, nie są rozdzielane tak jak w Polsce. W związku z tym można wywnioskować, że ich zakres działania jest stosunkowo podobny, a rozróżnienie wynika głównie z polskiej tradycji prawnej oraz odrębnych regulacji ustawowych. W praktyce zarówno adwokat, jak i radca prawny świadczą pomoc prawną na rzecz klientów, choć różnice w formach wykonywania zawodu oraz w źródłach ich kompetencji nadal istnieją.

Kompetencje adwokata

Adwokat pomaga w różnych sprawach, głównie z zakresu prawa karnego, gdzie występuje jako obrońca z urzędu lub z wyboru. Jednak nie jest to jedyna „działka adwokacka”. Dodatkowo adwokaci posiadają wiedzę i doświadczenie w zakresie prawa:

• administracyjnego
• cywilnego
• gospodarczego
• rodzinnego

W zakres ich obowiązków wchodzi:

• występowanie przed sądami wszystkich instancji, trybunałami i urzędami
• sporządzanie opinii prawnych oraz projektów aktów prawnych, w tym umów i statutów
• usługi doradcze obejmujące zarówno sprawy bieżące, jak i strategiczne decyzje prawne klientów

Swoją pomoc mogą świadczyć:

• osobom fizycznym
• podmiotom gospodarczym
• podmiotom nieposiadającym osobowości prawnej
• jednostkom organizacyjnym, w tym fundacjom i stowarzyszeniom

Kompetencje radcy prawnego

Radcy prawni zazwyczaj specjalizują się w prawie:

• zamówień publicznych
• gospodarczym
• pracy
• cywilnym
• rodzinnym
• spadkowym

Zawód ten został powołany do życia jako organ niosący pomoc podmiotom, które prowadzą działalność gospodarczą, może jednak obsługiwać pozostałe kategorie klientów, w tym osoby fizyczne w sprawach cywilnych, rodzinnych czy spadkowych. Zakres jego obowiązków jest w dużej mierze tożsamy z zadaniami adwokata — obejmuje sporządzanie opinii, reprezentowanie przed sądami i urzędami oraz doradztwo prawne. Ponadto obydwoje mogą zostać wspólnikami w kancelarii i współpracować w ramach różnych form organizacyjnych, co w praktyce zatiera różnice między tymi profesjami.

Różnice pomiędzy adwokatem i radcą prawnym

Działalność obydwóch zawodów regulują odrębne akty prawne – Prawo o adwokaturze oraz Ustawa o radcach prawnych. To właśnie na ich podstawie można wskazać pewne różnice, związane głównie z zasadami wykonywania zawodu, formami organizacyjnymi oraz historycznym kontekstem powstania tych profesji w Polsce. Warto zaznaczyć, że w ostatnich latach kompetencje obu grup uległy zbliżeniu, co sprawia, że w praktyce wybór między adwokatem a radcą prawnym często zależy od specjalizacji danej osoby, a nie formalnych ograniczeń.

Forma wykonywania zawodu adwokata

Adwokat swoje zadania wykonuje w kancelarii adwokackiej. Może działać także w:

• zespole adwokackim
• spółce cywilnej
• spółce partnerskiej
• spółce komandytowej

Adwokat nie może wykonywać zawodu, pozostając w stosunku pracy. Gwarantuje to niezależność we wszystkich prowadzonych przez niego sprawach oraz pozwala na zachowanie pełnej autonomii zawodowej wobec klientów i sądów. Ta zasada ma na celu ochronę interesu klienta i zapewnienie bezstronności w sprawowaniu mandatu zaufania publicznego.

Forma wykonywania zawodu radcy prawnego

To zasadnicza różnica pomiędzy nim a adwokatem. Radca prawny wykonuje swoje zadania w:

• kancelarii radcy prawnego
• spółce cywilnej
• spółce jawnej
• spółce partnerskiej
• spółce komandytowej

Wykonuje swoje zadania na podstawie umowy cywilnoprawnej lub stosunku pracy. Ta elastyczność w formach zatrudnienia sprawia, że radca prawny może być pracownikiem przedsiębiorstwa, co jest praktyką rozpowszechnioną w działach prawnych dużych firm. W związku z wcześniejszymi uregulowaniami radca prawny przez wiele lat nie mógł być obrońcą w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe, jednak od 2015 roku ograniczenie to zostało zniesione przez Trybunał Konstytucyjny, co zrównało uprawnienia radców prawnych z uprawnieniami adwokatów również w sprawach karnych.